Νομοθετικό πλαίσιο για τον Ανταγωνισμό

Συζήτηση επί της αρχής, των άρθρων και του συνόλου του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης:

Τροποποίηση, αντικατάσταση και συμπλήρωση του ν. 703/1977 περί «Περί ελέγχου μονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού».


 



ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Γεώργιος Σούρλας):Το λόγο έχει ο συνάδελφος κ. Βεργίνης.
ΞΕΝΟΦΩΝ ΒΕΡΓΙΝΗΣ: Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, συζητούμε απόψε ένα σχέδιο νόμου που έχει σχέση με το μονοπώλιο, ολιγοπώλιο και τον πλήρη ανταγωνισμό. Νομίζω ότι είναι ένα από τα σοβαρότερα νομοσχέδια, διότι αυτό το νομοσχέδιο, κύριε Υπουργέ, δεν είναι αυτοσκοπός. Αυτό το νομοσχέδιο αναφέρεται στη γενικότερη λειτουργία της αγοράς και επομένως διαμορφώνει δυνατότητες και ευκαιρίες ομαλής λειτουργίας, όχι μονάχα υπέρ του καταναλωτή, αλλά υπέρ όλων εκείνων των παραγωγικών δυνάμεων, προκειμένου όχι απλά να λειτουργεί η αγορά, αλλά και να αποδίδει τα μέγιστα υπέρ της ευημερίας του ελληνικού λαού, των καταναλωτών, των παραγωγικών τάξεων.
Συνεπώς, σε αυτό το νομοσχέδιο πρέπει κανείς να δώσει μεγάλη σημασία, τι είναι ο ανταγωνισμός και πως μπορεί να τον διασφαλίζει, ποιες είναι οι ανταγωνιστικές συνθήκες και πως μπορεί να τις διασφαλίσει. Δεν αρκούν λοιπόν οι θεσμοί και οι νόμοι, αλλά πρέπει οι θεσμοί να είναι πρακτικοί, έτσι ώστε να είναι εφαρμόσιμοι και κυρίως να είναι ελεγχόμενα τα αποτελέσματα εκ της εφαρμογής των νόμων. Εάν δεν κατορθώσουμε να λειτουργεί η αγορά σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, τότε δεν πετυχαίνουμε τον στόχο μας. Αλλά για να επιτευχθεί αυτό δεν αρκεί το θεσμικό πλαίσιο. Χρειάζεται επίσης να μπορούμε να εξαρθρώσουμε όλες εκείνους τους μηχανισμούς που πάει ενάντια στον ανταγωνισμό και ενάντια στην ίση μεταχείριση έναντι των παραγωγών, αλλά και των καταναλωτών.
Άρα λοιπόν θεσμικά εμπόδια, τεχνικά εμπόδια, διοικητικά εμπόδια, εμπόδια νομισματικής πολιτικής, εμπόδια διοικητικών μέτρων, μέγεθος εάν θέλετε επιχειρήσεων και αγορών και κυρίως καταπολέμηση της απομονωμένης αγοράς. Γιατί; Γιατί ο ανταγωνισμός δεν είναι μόνο ένα σύνολο πολιτών και αγοραστών όπως τουλάχιστον πολλοί πιστεύουν ότι έτσι εξασφαλίζονται οι όροι ανταγωνισμού, αλλά προϋποθέτει κυρίως πρόσβαση στην πληροφόρηση. Και πρόσβαση στην πληροφόρηση ίσου κόστους.
Άρα λοιπόν, εάν δεν έχουμε αυτή την πρόσβαση πληροφόρησης και δεν την εξασφαλίσουμε σε όλες τις παραγωγικές τάξεις, αλλά και τους καταναλωτές ιδιαίτερα, τότε δεν μιλάνε για ίσους όρους ανταγωνισμούς και επομένως για μια ανταγωνιστική αγορά.
Άρα λοιπόν, σε μία ανταγωνιστική αγορά καθ’ υπόθεση είναι δυνατό να λειτουργούν και μονοπώλια και ολιγοπώλια. Άλλωστε συνήθως τα ολιγοπώλια μετατρέπονται πολύ εύκολα σε μονοπώλια. Δηλαδή πρέπει να εξασφαλίσουμε στον κόσμο της αγοράς άμεση πρόσβαση, μία πρόσβαση η οποία θα είναι ίσου κόστους, ίσων ευκαιριών και κυρίως να δημιουργήσουμε τις συνθήκες εκείνες ανάπτυξης του ανταγωνισμού. Αλλά ανάπτυξης του ανταγωνισμού με εξασφάλιση ποιας κυρίως παραμέτρου; Της παραμέτρου της αύξησης της ανταγωνιστικότητας.
Εάν δεν έχουμε εξασφαλίσει τους όρους ανταγωνιστικότητας, άρα όρους πρόσβασης στην αγορά της ανάπτυξης, τότε και πάλι δεν λειτουργεί ή δεν μπορεί να λειτουργήσει η αγορά του ανταγωνισμού.
Πρέπει να πούμε ξεκάθαρα ότι το μονοπώλιο πολλές φορές εξασφαλίζει ακόμα και καλύτερες τιμές στους καταναλωτές απ’ ότι ο πλήρης ανταγωνισμός τον οποίο έχουμε στο μυαλό μας. Γιατί; Διότι το μονοπώλιο σε ορισμένες περιπτώσεις έχει κάθε συμφέρον να μειώσει τις τιμές έτσι ώστε να μην επιτρέψει την εισαγωγή νέων επιχειρήσεων και συνεπώς χάσει μερίδιο της αγοράς. Γι’ αυτό πολλές φορές τα μονοπώλια εξασφαλίζουν χαμηλές τιμές. Αλλά βρίσκουν τις ευκαιρίες κάθε φορά να υψώνουν τις τιμές και κυρίως να κυριαρχούν στα μέσα παραγωγής, έτσι κατ’ αυτόν τον τρόπο να κυριαρχούν στην αγορά.
Άρα λοιπόν σε αυτή την περίπτωση δεν αρκεί μονάχα να ονομάζουμε τον πλήρη ανταγωνισμό, αλλά να εξασφαλίζουμε τις συνθήκες. Και συνεπώς το κράτος έρχεται να διασφαλίσει αυτές τις συνθήκες. Δεν έρχεται να παρεμβαίνει στην αγορά, απλά για να διορθώνει τάχα τις συνθήκες ανταγωνισμού. Άρα σε αυτή την περίπτωση το κράτος πολλές φορές κύριοι συνάδελφοι, παίζει το ρόλο του μονοπωλίου. Και μη ξεχνάτε ότι αν το κράτος, ως αγοραστής ή ως πωλητής κατέχει τα μέσα της παραγωγής, πολλές φορές αντιμετωπίζει τουλάχιστον το 60%-70% της παροχής των υπηρεσιών, αλλά και προϊόντων σε επίπεδο μονοπωλίου. Εάν δε εξεταστεί αυτή η περίπτωση σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρώπης, θα δείτε ότι κάθε φορά που παρεμβαίνει το κράτος σε αγορές, το 50% τουλάχιστον γίνεται μέσα από τις κρατικές μονοπωλιακές δυνάμεις. Συνεπώς λοιπόν πρέπει να είμαστε προσεκτικοί για ποια οικονομία μιλάμε και ποιες συνθήκες δημιουργούμε στην αγορά. Άρα τι λοιπόν πρέπει πέρα από το θεσμικό πλαίσιο, να ασχοληθούμε; Κυρίως με τους εποπτικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς. Εκεί είναι το κλειδί της επιτυχίας. Εάν δεν έχουμε τους αναγκαίους και απαραίτητους εποπτικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς, τότε δεν πετυχαίνουμε στο στόχο τον οποίο βάζουμε, δηλαδή την ομαλή λειτουργία της αγοράς με ίσες ευκαιρίες, με ίσους όρους.
Συνεπώς, όχι μονάχα εμποδίζουμε τη συγκρότηση μονοπωλιακών καταστάσεων, αλλά αντιθέτως ως κράτος τις καλλιεργούμε. Απ’ αυτή την πλευρά θέλετε να αναφέρω ορισμένα παραδείγματα για το τι κάναμε στην περίπτωση της πρώτης τετραετίας 1981-1985. Όταν κρατούσανε την πράσινη ισοτιμία ανατιμημένη - να σας θυμίσω μερικά πράγματα- καθιστούσαμε τα ελληνικά γεωργικά προϊόντα πολύ πιο ακριβά από τα εισαγόμενα κοινοτικά - σε εισαγωγικά γιατί είναι ελεύθερη η διακίνηση των αγροτικών προϊόντων στην κοινοτική αγορά- καθιστούσαμε σε δυσμενείς όρους ανταγωνισμού χειρότερα τα ελληνικά προϊόντα απ’ ό,τι τα κοινοτικά με αποτέλεσμα αύξηση των εισαγωγών και μείωση των εξαγωγών. Και όταν μάλιστα προσπαθούσαμε να προστατέψουμε τάχα την αγορά τότε με τη μη ελευθερία εφαρμογής κίνησης των κεφαλαίων, δεν κάναμε τίποτε άλλο τότε παρά να προστατεύουμε τη διαφυγή των κεφαλαίων παράνομα από την Ελλάδα στο εξωτερικό. Αυτό ήταν μια απαράδεκτη κατάσταση διότι επιτρέπαμε την εισαγωγή κεφαλαίων αλλά με μονοπωλιακή εκμετάλλευση τότε. Αυτά ήταν δυστυχώς τα αποτελέσματα της εποχής εκείνης.
Προχωράμε όμως και με την πολιτική που ακολουθήσαμε με την ΟΝΕ. Και τότε κρατήσαμε και σήμερα κρατάμε ανατιμημένη τη δραχμή και αφού κλειδώθηκε η δραχμή εκεί ως ανατιμημένη συνεχίζουμε όχι τους ίσους όρους ανταγωνισμού, αλλά εις βάρος των ελληνικών προϊόντων και της ελληνικής παραγωγικότητας και υπέρ της ξένης παραγωγής είτε από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε από άλλα τρίτα κράτη-μέλη της διεθνούς αγοράς.
Πρέπει δε, να τονίσω εδώ ότι το νομοσχέδιο πράγματι εισάγει θα έλεγα καινοτομίες. Αλλά οι καινοτομίες αυτές, κύριε Υπουργέ, πρέπει πραγματικά να εφαρμοστούν και για να εφαρμοστούν πρέπει να προσέξετε το συγκεκριμένο όργανο το οποίο εντέλλεται όχι απλά μονάχα να εφαρμόσει το νόμο, αλλά να παρακολουθήσει την αγορά, να παρεμβαίνει εγκαίρως εκεί που πραγματικά βλέπουμε ότι υπάρχουν όχι από την ίδια την αγορά δυσκολίες, αλλά που διαμορφώνονται από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους -και γνωρίζουμε ποιοι είναι αυτοί- για να μπορέσουν να καταστρατηγούν την αγορά.
Άρα θα πρέπει να προσέξετε εκεί στη λειτουργία της Επιτροπής Ανταγωνισμού όχι μονάχα πόσα μέλη θα διοριστούν, αλλά ποια μέλη θα διοριστούν, ώστε να είναι ικανά, να γνωρίζουν την αγορά, να μπορούν να γνωρίζουν μέσα από τις διάφορες διαμορφούμενες καταστάσεις στην αγορά ποιοι την καταστρατηγούν και να υπάρχουν έγκαιρη παρέμβαση. Δεν αρκεί απλά η πληροφόρηση σύμφωνα με το άρθρο 9 το οποίο έχετε. Πρέπει εκ των προτέρων να γνωρίζουμε και να λαμβάνονται προληπτικά μέτρα.
Συνεπώς η καταπολέμηση καταστρατήγησης των όρων ανταγωνισμού στην αγορά, πρέπει κατά βάση να λαμβάνεται με προληπτικά μέτρα και όχι με κατασταλτικά. Συνήθως δε και πρέπει αυτό να ειπωθεί από την εμπειρία μας- τα κατασταλτικά μέτρα καταστρατηγούνται εκ των υστέρων. Και είναι γνωστό πόσες ποινές έχουν επιβληθεί και καμία δεν έχει εκτελεστεί. Συνεπώς τι να το κάνουμε εκ των υστέρων, κύριε Υπουργέ;
Ποιος είναι ο προληπτικός έλεγχος; Όχι καθορισμός επιπέδου τιμών, αλλά κυρίως να παρακολουθούμε αν λειτουργούν ή όχι οι όροι ανταγωνισμού στην αγορά. Αν αυτό το προφθάσουμε τότε πράγματι μπορούμε να θεωρούμε ότι το παρόν σχέδιο νόμου πραγματικά παρεμβαίνει στην αγορά όχι μονάχα προληπτικά ή κατασταλτικά, αλλά τουλάχιστον επωφελώς και για τον καταναλωτή και για τις παραγωγικές επιχειρήσεις. Σας ευχαριστώ πολύ.
(Χειροκροτήματα από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας)
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Γεώργιος Σούρλας): Ευχαριστούμε τον κ. Βεργίνη.