Ευρωπαϊκό Σύνταγμα

Συζήτηση για την

«Κύρωση Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης» 

 


ΞΕΝΟΦΩΝ ΒΕΡΓΙΝΗΣ:Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είμαι βέβαιος ότι όλους μας διακατέχει βαθύ αίσθημα ιστορικής ευθύνης, αλλά και προσωπικής συγκίνησης γιατί ως μέλη του Ελληνικού Κοινοβουλίου παίρνουμε μέρος στη διαδικασία κύρωσης της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης -πιο απλά- του Ευρωπαϊκού Συντάγματος.
Είναι στιγμή ιστορικής ευθύνης γιατί καλούμαστε να εκφράσουμε άποψη επί του περιεχομένου, αλλά και των στόχων του Συντάγματος και πρόσθετα να συνδιαμορφώσουμε άποψη και εικόνα αποδοχής ή απόρριψης εντός και εκτός του Εθνικού Κοινοβουλίου.
Η υπερψήφιση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος επιβεβαιώνει τις προσπάθειες και σηματοδοτεί ιστορικές μελλοντικές θετικές εξελίξεις για μια οριστική πολιτική ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με διεθνείς προεκτάσεις, όχι μόνο για την κοινή πορεία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και των λαών, των πολιτών και της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής τους.
Το αντίθετο, θα σημαίνει οπωσδήποτε οπισθοδρόμηση και κινδύνους για την ειρήνη, τη συνεργασία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι μόνο, αλλά και για τη διεθνή ισορροπία.
Έχω επίσης και κάθε λόγο να έχω προσωπική συγκίνηση γιατί προσωπικά εργάστηκα σκληρά επί 7 χρόνια -1975-1981- για την ένταξη της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ως υπεύθυνος τότε κυρίως για τον αγροτικό τομέα, τα αγρονομισματικά και το Δίκαιο Εγκατάστασης.
Εκτιμώ ως ιστορική συγκυρία στην πορεία της ζωής μου τη συνεργασία μου με τον μεγάλο οραματιστή Ευρωπαίο -όχι μόνο εθνικό- ηγέτη Κωνσταντίνο Καραμανλή, αλλά και τους ιστορικούς πολιτικούς το Γιώργο Ράλλη, τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τον Αβέρωφ, το Γιάννη Μπούτο, τον Αθανάσιο Κανελλόπουλο και το Γιώργο Κοντογιώργη, αλλά και δεκάδες τεχνοκράτες πολίτες του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα Ελλήνων και πολιτών κρατών-μελών της Ευρώπης. Ήταν μια ιστορική περίοδος εθνικής προσπάθειας που καθόρισε -ομολογώ- το μέλλον των Ελλήνων πολιτών και της χώρας.
Εδώ πρέπει να υπογραμμιστεί και πρέπει όλοι να αναγνωρίσουμε ότι η ένταξη πράγματι δεν ήταν αποτέλεσμα δεικτών οικονομίας και κοινωνικής προόδου, αλλά αποτέλεσμα πολιτικής πρωτοβουλίας και πολιτικής απόφασης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του κόμματος τότε της Νέας Δημοκρατίας, σε αντίθεση με την αντίδραση των άλλων πολιτικών δυνάμεων και ιδιαίτερα τότε του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου.
Αισθανόμαστε όμως όλοι συγκίνηση πιστεύω σήμερα και υπερηφάνεια αφού έχουμε την τύχη να συνυπολογίσουμε τους εαυτούς μας στη σειρά όλων αυτών των ανθρώπων που κατά τον έναν ή τον άλλο τρόπο συνέβαλαν στην υλοποίηση του οράματος της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης που προβλέπουμε τελικά να έχουμε την πολιτική ομοσπονδοποίησή της.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα κατ' αρχήν δεν είναι μια απλή Συνθήκη όπως όλοι λένε, όπως οι προηγούμενες μέχρι σήμερα. Δεν αναφέρεται μόνο σε ανάπτυξη ή μετεξέλιξη μιας πολιτικής που προστίθεται σε μια προηγούμενη. Είναι ένα γενικό σύνολο που επέχει θέση καταστατικού Χάρτη της Ευρωπαϊκής 'Ένωσης αυξημένου κύρους, το τονίζω αυτό, αφού περιλαμβάνει όλες τις προηγούμενες Συνθήκες και προσθέτει νέες προεκτάσεις, νέες πολιτικές και κυρίως ενιαίο υπόβαθρο πολιτικής κατεύθυνσης και τρόπου σύνταξης ενεργειών ερμηνείας, αλλά και συμβολισμών ενώ ενσωματώνει παράλληλα κάτι πολύ σημαντικό στην ευρωπαϊκή Σύμβαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου δίνοντας έτσι στην Ευρωπαϊκή Ένωση μορφή περιεχόμενο και διάσταση κράτους δικαίου. Από το άλλο μέρος το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα δεν αντικαθιστά το Σύνταγμα των κρατών-μελών. Τονίζω όλως ιδιαιτέρως, συνυπάρχει με τα εθνικά συντάγματα και ορίζει το πλαίσιο δράσης της Ένωσης.
Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα αναγνωρίζει σέβεται και υπερασπίζεται τις ιδιαιτερότητες των κρατών-μελών και συνεπώς τα εθνικά Συντάγματα κατά το μέρος εκείνο βεβαίως που δεν αντιστρατεύονται τους θεσμούς και τις γενικές κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι: ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα (ελευθερία, δημοκρατία, ισότητα και δικαιοσύνη) η διαφύλαξη της ενότητας της αγοράς και η εφαρμογή των τριών ελευθεριών διακίνησης εμπορευμάτων προσώπων και κεφαλαίων, η εφαρμογή αρχών του ανταγωνισμού και της ίσης μεταχείρισης και η προστασία του περιβάλλοντος στη συμβολή, σήμερα, της αειφόρου ανάπτυξης.
Επίσης, κατοχυρώνει τις βασικές αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας που συμβάλουν στην εξομάλυνση των συγκρούσεων και των προβλημάτων όποτε προκύπτουν στις σχέσεις και δράσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών. Δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία ότι το Πρωτογενές Δίκαιο ή σήμερα Σύνταγμα, οι ιδρυτικές Συνθήκες, Συνθήκη προσχώρησης, συμφωνίες ενοποιητικού χαρακτήρα και κανονισμοί τυχαίνουν υποχρεωτικής και άμεσης εφαρμογής γι' αυτό και δεν απαιτείται να δημοσιευτούν στις εφημερίδες των κυβερνήσεων των κρατών-μελών. Επομένως, εδώ πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ του Συντάγματος και του κοινού δικαίου όπως σήμερα διακρίνεται με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ή παλαιότερα του παραγώγου και του πρωτογενούς δικαίου.
Πρέπει να τονιστεί ότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα συμβάλει στη μείωση του δημοκρατικού ελλείμματος που παρουσιάζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της ενίσχυσης του ρόλου των αρμοδιοτήτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Καθώς, επίσης, και της ενσωμάτωσης στο σώμα του Συντάγματος του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Επιπλέον, κυρίες και κύριοι, στο Σύνταγμα εξορθολογίζονται οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Εμπλουτίζονται οι πολιτικές της Ένωσης, ενώ παράλληλα γίνεται σαφής η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους-μέλους και των πολιτειακών υποδιαρθρώσεων. Τέλος, για την Ευρώπη των πολιτών ιδιαίτερη σημαντική είναι η αποσαφήνιση των ορίων ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.
'Όμως, πρέπει να τονιστούν και μερικά άλλα πράγματα. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα καθιστά την Ευρωπαϊκή Ένωση περισσότερο ευέλικτη και λειτουργική αφού τελικά οι αποφάσεις παίρνονται με ειδική πλειοψηφία. 'Έτσι, μειώνεται σημαντικά ο αριθμός των περιπτώσεων που απαιτείται ομοφωνία. Συγκεκριμένα καθιερώνει το 55% των μελών του Συμβουλίου, αλλά με τρεις αποκλειστικές ρήτρες. Πρώτον, ότι στο ποσοστό αυτό πρέπει να αντιπροσωπεύονται τουλάχιστον δεκαπέντε κράτη-μέλη και δεύτερον ότι τα δεκαπέντε κράτη-μέλη πρέπει να συγκεντρώνουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού και εφόσον η πρόταση γίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αν όμως δεν γίνεται, απαιτείται το 72%. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ενισχύει, επίσης, το δημοκρατικό αίσθημα, αφού τελικά καθιερώνει τρεις βασικές αρχές: τη διαδικασία συναπόφασης, τη σύμφωνη γνώμη και τη διαδικασία της συνεργασίας. Παράλληλα, όμως, εισάγεται μια άλλη σειρά καινοτομιών που διευκολύνουν και απλοποιούν τις εργασίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τη συνεργασία των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης .
Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί ότι θωρακίζεται επιπλέον η δημοκρατική αρχή. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα υπόκειται πλέον στον προηγούμενο έλεγχο των εθνικών κοινοβουλίων επί τη βάσει των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Επομένως, ενισχύεται περισσότερο το Συμβούλιο στις αποφάσεις του παρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Έτσι, λοιπόν, οι νόμιμα εκλεγμένες κυβερνήσεις των κρατών-μελών μπορούν να διαμορφώνουν τη συνολική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχουν κάποιες πολιτικές πράγματι, οι οποίες κάποτε πρέπει να υποστούν μεταβολή.
Δεν είναι δυνατόν παρά να αγνοηθούν ορισμένες τροποποιήσεις, οι οποίες επηρεάστηκαν σοβαρά και επηρέασαν έμμεσα θεσμικές αλλαγές γενικής έκτασης που περιλαμβάνει το πρώτο μέρος. Με άλλες λέξεις, δηλαδή, αν και οι επιμέρους πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν τυχαίνουν σημαντικών μεταβολών, εν τούτοις το πρώτο μέρος, όπου υπάρχουν σημαντικές αρμοδιότητες από πλευράς συνολικής πολιτικής, επηρεάζουν τις πολιτικές.
Άρα, οι εσωτερικές πολιτικές και δράσεις μπορεί ως επιμέρους πολιτικές να μην παρουσιάζουν σημαντικές αλλαγές. Εν τούτοις, όμως, καλούνται να δράσουν όπως ορίζει το γενικό πρώτο μέρος της Συνταγματικής Συνθήκης.
Στον τομέα της οικονομικής πολιτικής, αξίζει να αναφερθεί ότι το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο, όπως αναδεικνύεται από το Σύνταγμα, είναι αυτό της ανταγωνιστικής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση, την κοινωνική πρόοδο και το υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος.
Συμπυκνωμένα, θα έλεγα, ότι το ευρωπαϊκό οικονομικό πρότυπο θα μπορούσε να αποδοθεί ως πρότυπο της κοινωνικής και οικολογικής οικονομίας της αγοράς. Γενικότερα, πάντως, το ευρωπαϊκό οικονομικό Σύνταγμα καλύπτει το σύνολο των ευρωπαϊκών πολιτικών, οι οποίες διαμορφώνουν το ρυθμιστικό και καθοδηγητικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής οικονομικής διαδικασίας. Ενσωματώνει πολιτικές και δράσεις, οι οποίες μαρτυρούν μία εν δυνάμει τελειωμένη οικονομική κατεύθυνση.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Παναγιώτης Κοσιώνης): Κύριε Βεργίνη, σας παρακαλώ, τελειώνετε.
ΞΕΝΟΦΩΝ ΒΕΡΓΙΝΗΣ: Κύριε Πρόεδρε, δώστε μου ένα λεπτό, σας παρακαλώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Παναγιώτης Κοσιώνης): Το έχετε ξεπεράσει το ένα λεπτό.
ΞΕΝΟΦΩΝ ΒΕΡΓΙΝΗΣ: Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Πρόκειται για την εσωτερική αγορά, την οικονομική και νομισματική πολιτική, αλλά και τον ανταγωνισμό.
Παράλληλα, οι πολιτικές αυτές ασκούνται μέσα σε ορισμένες αρμοδιότητες, οι οποίες βεβαίως συνάγονται σε τρεις ομάδες, την ομάδα αποκλειστικών αρμοδιοτήτων, στις οποίες βεβαίως η Ευρωπαϊκή Ένωση δρα μόνη της και με δική της πρωτοβουλία, στην ομάδα κοινών αρμοδιοτήτων -στην περίπτωση αυτή συνεργάζεται με τα κράτη-μέλη- και στην ομάδα συμπληρωματικών αρμοδιοτήτων όπου τη βασική κατεύθυνση ...
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Παναγιώτης Κοσιώνης): Κύριε Βεργίνη, σας παρακαλώ, τελειώνετε.
ΞΕΝΟΦΩΝ ΒΕΡΓΙΝΗΣ: Κύριε Πρόεδρε, τελειώνω με το τελευταίο μέρος.
Ουσιαστικά, λοιπόν, το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα υλοποιεί και το δόγμα που πρώτος διατυπώνει ο Ζαν Μονέ στις 30.4.1952, ότι δηλαδή δεν συνασπίζουμε κράτη, ενώνουμε λαούς.
Αυτή η λύση διατρέχει και σήμερα, κυρίες και κύριοι, ως οριζόντια ιδεολογική αρχή το περιεχόμενο του πρώτου Συνταγματικού Χάρτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συνεπώς, η μετάβαση της Ένωσης σε ανώτερα στάδια ενοποίησης που επιχειρείται με το Σύνταγμα, είναι προϊόν της αυτόβουλης σύμπραξης δημοκρατικά εκλεγμένων φορέων εξουσίας, εκλεγμένων από το κυρίαρχο εκλογικό σώμα.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
(Χειροκροτήματα από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας)